Sprytne połączenie historii, matematyki, kryptologii i informatyki to pomysł Centrum Szyfrów Enigma z Poznania. Spotyka się tam edukacja, sztuka i troska o dostępność.
Centrum Szyfrów Enigma/Poznańskie Centrum Dziedzictwa jest finalistą w konkursie Popularyzator Nauki w kategorii Instytucja.
„Naszą kluczową misją jest budzenie świadomości, że za sukcesem złamania szyfru niemieckiej Enigmy, a także za początkami świata cyfrowego, stali polscy matematycy” – deklarują przedstawiciele placówki.
I podkreślają, że Centrum Szyfrów Enigma jako jedyna tego typu placówka w Polsce „pokazuje nie tylko historię, ale też osadza we współczesnych kontekstach dokonania polskich kryptologów, dbając o dostępność dla odbiorców z niepełnosprawnościami. CSE bierze też udział w popularyzacji historii, biorąc aktywny w filmach dokumentalnych, np. dla telewizji ARTE”.
Centrum Szyfrów Enigma to najmłodsza marka Poznańskiego Centrum Dziedzictwa, miejskiej instytucji kultury. Jego misją jest uświadamianie kluczowej roli, jaką polscy kryptolodzy - Marian Rejewski, Henryk Zygalski i Jerzy Różycki - odegrali w dziele złamania szyfru Enigmy.
Centrum powstało w Poznaniu, gdzie łamacze szyfru Enigmy studiowali matematykę i rozpoczęli prace, które wpłynęły na losy świata i milionów ludzi. Ich dokonania przyczyniły się do zwycięstwa aliantów i skrócenia II wojny światowej o kilka lat. A także do zapoczątkowania epoki cyfrowej, w której żyjemy.
W tę niezwykłą historię centrum angażuje tłumy zwiedzających; nowoczesną, multimedialną ekspozycję zwiedziło już 250 tys. gości. Centrum prezentuje też (rotacyjnie) różne wersje maszyn szyfrujących Enigma. Obecnie jest to już 7. egzemplarz Enigmy, pochodzący ze zbiorów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Centrum Szyfrów Enigma skupia się na edukacji. Dzieciom i młodzieży proponuje zwiedzanie pod hasłami: Klucz do szyfru, Pionierzy i Wizjonerzy, Orzeł czy reszka?, zadania z Qubitem. W czasie lekcji wideo dla szkół uczniowie poznają tajniki szyfrów i historię złamania Enigmy bez wychodzenia z klasy. W ramach corocznego projektu Take Over uczniowie i uczennice szkół ponadpodstawowych realizują autorski projekt dla rówieśników. Przy okazji dowiadują się, jak działa instytucja kultury "od środka", na jeden dzień "przejmują" Centrum Szyfrów.
Inny projekt edukacyjny, „Pikselowa rewolucja”, pozwala poznawać twórców i trendów współczesnej kultury cyfrowej. Natomiast wystawa „Szyfrodziewczyny” - pozwala odkrywać i promować zapomniane kobiety, genialne kryptolożki i naukowczynie.
Podwoje Centrum otwarte są nie tylko dla szkół. W Rodzinnej Strefie Szyfrów prowadzone są zajęcia z animatorką. RAR. Rodzinna Akademia Robotyki to warsztaty konstruowania robotów z wykorzystaniem klocków lego, Zadrukowani - warsztaty rodzinne wprowadzające w świat druku 3D - oferta dla rodzin z dziećmi. Są też programy dla nauczycieli, dorosłych (zajęcia z robotyki Zbuduj i Programuj) czy seniorów (Przydasie, czyli warsztaty z druku 3D).
Są też coroczne rezydencje artystyczne, pozwalające w twórczy sposób interpretować dziedzictwo polskich kryptologów. Ich efektem są koncerty, spektakle i warsztaty.
Powstała też Mediateka, gdzie można bezpłatnie zgłębiać cyfrowy zasób zbiorów centrum, m.in. unikalne zdjęcia i dokumenty z życia polskich kryptologów.
Część treści prezentowane w centrum dotyczy regionu. Wspólne odkrywanie tajemnic z przeszłości poznańskiej i regionalnej umożliwia cykl popularnych spotkań „Historie do złamania” czy ścieżka samodzielnego zwiedzania gmachu Collegium Martineum „Odkoduj gmach”, w którym mieści się Centrum Szyfrów Enigma. Postać jedynego Poznaniaka w gronie łamaczy szyfru Enigmy, Henryka Zygalskiego, przybliża z kolei wielowątkowy projekt „Zyga. Geniusz z Poznania”.
Centrum i jego wystawy są obecne w wielu miejscach Polski - w Młynach Rothera w Bydgoszczy, w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, w Strefie Nauki na festiwalach PYRKON czy na „Urodzinach Jana Kowalewskiego” w Łodzi. Wiedza na temat Enigmy trafia też za granicę - do Francji, Włoch czy Wielkiej Brytanii. Wystawa Szyfrodziewczyny dotarła aż na Wystawę Światową Expo w Osace (2025 r).
Centrum prowadzi zajęcia dla grup o szczególnych potrzebach edukacyjnych, a sama ekspozycja jest przyjazna dla osób z niepełnosprawnościami. W 2023 r. centrum otrzymało tytuł Lidera Dostępności - jurorzy docenili m.in. przestrzeń wolną od barier architektonicznych i przyjazną dla osób z niepełnosprawnościami.
Spora część treści edukacyjnych centrum dostępna jest online (m. in. TU, TU i TU).
Centrum Szyfrów Enigma popularyzuje naukę od 5 lat. Jego otwarcie (24 września 2021 roku) otrzymało tytuł Wydarzenia Historycznego Roku 2021, przyznawany w konkursie Muzeum Historii Polski.
Nauka w Polsce
zan/ agt/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.