Stworzenie centralnego systemu raportowania danych o rozpoznaniach i leczeniu HIV, zniesienie barier prawnych oraz przeciwdziałanie stygmatyzacji znalazło się wśród rekomendacji ekspertów inicjatywy HIV Outcomes Poland.
Konferencja „Dlaczego w Polsce XXI wieku wciąż rozpoznaje się AIDS? Konieczność zmian w polityce zdrowotnej” odbyła się w czwartek w Centrum Prasowym PAP.
Zdaniem prof. UJ Moniki Bociągi-Jasik w kwestii zakażeń HIV mamy do czynienia z jednej strony z ogromnym triumfem medycyny, związanym z rozwojem możliwości terapeutycznych i diagnostycznych, a z drugiej - z wielką porażką.
- Pomimo zaawansowanych możliwości leczenia, jak również profilaktyki, cały czas odnotowujemy bardzo dużo nowych zakażeń. Zdarzają się wciąż przypadki rozpoznań, które stawiane są bardzo późno, w krańcowym stadium zakażenia, w pełnoobjawowym AIDS, i zdarza nam się, że pomimo tych nowoczesnych narzędzi nie jesteśmy w stanie uratować pacjentowi życia - zaznaczyła.
Według ekspertki jedną z przyczyn jest sama natura choroby. Zakażenie HIV przez bardzo długi czas może nie dawać żadnych objawów, przez co istnieje ryzyko, że lekarz pierwszego kontaktu nie zleci pacjentowi wykonania badania w tym kierunku. Zdarza się również, iż objawy choroby nie są prawidłowo interpretowane.
Drugim powodem jest - jak wskazała prof. Bociąga-Jasik - stygmatyzacja, która towarzyszy HIV od pierwszych chwil, kiedy zakażenie tym patogenem zaczęło być diagnozowane.
- Powtarzam studentom, że zakażenie HIV nie podlega żadnym ocenom moralnym. To jest choroba, która powinna być diagnozowana i prawidłowo leczona - zastrzegła.
Zdaniem prof. Bociągi-Jasik wykonanie badania w kierunku zakażenia HIV powinien proponować pacjentom każdy lekarz pierwszego kontaktu na podobnych zasadach, jak proponuje zbadanie morfologii lub innych badań profilaktycznych. Przypomniała, że istnieją również tzw. choroby wskaźnikowe AIDS, które powinny skłonić lekarza do zlecenia tego typu badania. Należą do nich m.in. dwa epizody zapalenia płuc w ciągu roku lub inwazyjny rak szyjki macicy.
Ekspertka wskazała, że konieczne jest „odczarowanie” testowania w kierunku zakażenia HIV. - To nie jest jakieś szczególne badanie. Badamy pacjenta w kierunku zakażenia wirusem HIV tak samo, jak w kierunku wirusa zakażenia wątroby typu B czy typu C - zastrzegła.
Dr Marta Niedźwiedzka-Stadnik z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-Państwowego Instytutu Badawczego zaznaczyła, że jakość danych epidemiologicznych w Polsce pozostaje niewystarczająca.
Wskazała, że brakuje m.in. danych dotyczących dróg transmisji wirusa, co związane jest z faktem, iż formularze zgłoszeń laboratoryjnych nie zawierają tej informacji.
Dodała, że w rejestrach brakuje również oceny stanu klinicznego pacjentów.
- Nie wiemy, na jakim etapie zakażenie jest rozpoznawane i zgłaszane do Krajowego Rejestru. To wynika głównie z faktu, że lekarz, który rozpoznaje pacjenta, wykonuje u niego test w kierunku zakażenia HIV, a dopiero w późniejszym etapie wykonywane są badania komórek CD4, a w kolejnym etapie również wiremia. Niestety do systemu zgłoszone jest tylko pierwsze rozpoznanie - wyjaśniła.
Prezes zarządu Fundacji Edukacji Społecznej HIV Outcomes Poland dr Magdalena Ankiersztejn-Bartczak przedstawiła rekomendacje zmian, które powinny zostać wdrożone w polityce zdrowotnej.
Najważniejszą z nich jest stworzenie jednego, centralnego systemu raportowania danach o rozpoznaniach i leczeniu HIV, a także wdrożenie systemowego rozwiązania wdrażania do leczenia po otrzymaniu dodatniego wyniku testu.
Wskazała, że wciąż brakuje jednolitej procedury pokierowania osoby z wynikiem dodatnim do poradni, a przebieg wizyty zależy od osoby przekazującej wynik.
Kolejną rekomendacją jest redukcja barier prawnych i przeciwdziałanie stygmatyzacji, w tym reforma art. 161 Kodeksu karnego, w którym HIV jest jedynym zakażeniem wymienionym z nazwy w przepisie. Jej zdaniem wyszczególnienie HIV w kodeksie zwiększa stygmatyzację i zniechęca do testowania. Podkreśliła, że zmiana nie zawęziłaby zakresu odpowiedzialności karnej, a jedynie przyczyniła się do zmniejszenia stygmatyzacji.
Z danych EFS wynika, że w 2025 r. w Polsce zarejestrowano 2755 rozpoznań zakażenia wirusem HIV - o 22 proc. więcej niż rok wcześniej. W tym samym roku odnotowano 173 zachorowania na AIDS. Leczenie antyretrowirusowe otrzymuje ok. 22 tys. osób.
Organizatorem konferencji jest HIV Outcomes - europejska inicjatywa działająca od 2016 r., zrzeszająca ponad 60 podmiotów z całej Europy, w tym organizacje pacjentów, towarzystwa naukowe, instytucje publiczne i partnerów z sektora farmaceutycznego. Jej misją jest ochrona i poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem osób żyjących z HIV. Polska, obok Niderlandów, dołączyła do inicjatywy w 2025 r. (PAP)
iżu/ agz/
Fundacja PAP zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: naukawpolsce.pl, a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - naukawpolsce.pl. Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów wideo.