W 2021 roku doc. Pyry Sipila z Uniwersytetu Helsińskiego (Finlandia) i jego współpracownicy zauważyli, że osoby hospitalizowane z powodu ciężkich infekcji częściej zapadały na demencję. Nie było jednak jasne, czy wynikało to z innych schorzeń, takich jak cukrzyca, która zwiększa zarówno ryzyko demencji, jak i podatność na infekcje.

Badanie przeprowadzone na setkach tysięcy osób w całej Finlandii wykazało, że osoby leczone szpitalnie z powodu ciężkiej infekcji były znacznie bardziej narażone na rozwój demencji – w tym jej wczesnej postaci – w ciągu najbliższych pięciu do sześciu lat.

Przeanalizowano dokumentację medyczną 62 555 osób w wieku 65 lat i starszych, u których nie zdiagnozowano demencji w 2016 roku, ale które otrzymały taką diagnozę między 2017 a 2020 rokiem. Osoby te porównano z 312 772 innymi osobami bez demencji, które zostały dopasowane pod względem wieku, płci, wykształcenia i stanu cywilnego. Badacze śledzili wszelkie diagnozy i hospitalizacje wszystkich uczestników, jakie miały miejsce w ciągu ostatnich dwóch dekad.

Analiza danych wykazała, że 29 schorzeń wiązało się z wyższym średnio o 20 proc. ryzykiem rozwoju demencji pięć do sześciu lat później. Większość z nich (w tym schorzenia serca lub mózgu, na przykład choroba Parkinsona) miała podłoże niezakaźne, z wyjątkiem zapalenia pęcherza moczowego/ dróg moczowych, które zazwyczaj jest wywoływane przez bakterie – oraz infekcji bakteryjnych bez odnotowania w dokumentacji ich konkretnej lokalizacji. Jak wykazały dalsze analizy, zwiększone ryzyko demencji było związane głównie z tymi infekcjami, a nie z 27 innymi schorzeniami.

Jak wskazał Sipila, chociaż stan zapalny jest ważną odpowiedzią immunologiczną na infekcje, jest on również kluczowym elementem niektórych rodzajów demencji, takich jak choroba Alzheimera. Stan zapalny może powodować zaburzenia w układzie krążenia, które wpływają na mózg, powodując mikroskopijne krwawienia lub przenikanie toksyn przez barierę krew-mózg. Coraz więcej dowodów wskazuje również na to, że szczepionki przeciwko infekcjom takim jak półpasiec i grypa zmniejszają ryzyko demencji.

Jeśli chodzi o demencję o wczesnym początku, która występuje przed 65. rokiem życia, najbardziej zdawały się zwiększać ryzyko choroba Parkinsona i urazy głowy, jednak istotną rolę odgrywały także liczne infekcje, takie jak zapalenie żołądka i jelit, zapalenie okrężnicy, zapalenie płuc, próchnica zębów i bakteryjne infekcje o nieokreślonym umiejscowieniu. Zwiększały one ryzyko dwukrotnie.

Nie jest jasne, dlaczego niektóre infekcje są powiązane z demencją o wczesnym początku, ale nie z demencją o typowym początku i odwrotnie. Być może w grę wchodzą czynniki genetyczne. Jak podkreślił Sipila, pomimo zaobserwowania silnych powiązań nie wiadomo, czy infekcje faktycznie powodują demencję, czy też chodzi tylko o korelację (choć próbowano uwzględnić ewentualne korelacje).

Zdaniem autora ewentualne badania interwencyjne powinny zbadać, czy w zapobieganiu demencji pomaga lepsza profilaktyka infekcji, na przykład dbałość o zdrowie jamy ustnej i zapobieganie infekcjom dróg moczowych.

Paweł Wernicki (PAP)

pmw/ agt/