Eksperci z Łukasiewicz – Instytutu Innowacji i Technologii (ITECH) przeanalizowali blokady, które utrudniają w Polsce rozwój technologii dual-use. Technologie dual-use to rozwiązania o podwójnym zastosowaniu, mogące służyć zarówno cywilom, jak i wojsku. Przykłady obejmują bezzałogowe statki powietrzne (drony), sztuczną inteligencję do analizy danych, technologie kwantowe, druk 3D oraz zaawansowane systemy łączności satelitarnej. O statusie „dual-use” decyduje jednak faktyczny popyt ze strony armii i wdrożenie w środowisku operacyjnym.

Według autorów opracowania technologie te powinny być traktowane jako narzędzie rozwoju polityki gospodarczej, innowacyjnej i przemysłowej, bo to od nich zależy bezpieczeństwo technologiczne nowoczesnych państw.

Co zatem utrudnia rozwój takich rozwiązań? „Wbrew powszechnym opiniom, głównym problemem nie wydaje się być brak pieniędzy ani niewłaściwe regulacje, a niedomagająca architektura instytucjonalna państwa. Instytucje odpowiedzialne za finansowanie badań, testowanie technologii i zamawianie rozwiązań obronnych działają w osobnych silosach, bez mechanizmów koordynacji obejmujących cały cykl innowacji – od prototypu do wdrożenia operacyjnego” – czytamy w komunikacie Łukasiewicz-ITECH podsumowującym raport.

Zidentyfikowane niedomagania mają zdaniem autorów (dr. Piotra Lewandowskiego, dr. hab. Tomasza Pawłuszko i Adama Rosika) charakter strukturalny i odnoszą się do sposobu, w jaki państwo projektuje, zarządza i absorbuje innowacje o znaczeniu strategicznym. Jak podkreślają autorzy, jeśli państwo chce przekładać potencjał technologiczny na zdolności obronne i gospodarcze, podstawowym krokiem powinna być integracja systemów finansowania, testowania technologii dual-use oraz zamówień publicznych.

Analiza wskazuje na istnienie tzw. luki wdrożeniowej. Wynika ona z braku powiązania projektów badawczych z planami modernizacji Sił Zbrojnych oraz niedostatecznych mechanizmów przejścia od prototypu do zamówień operacyjnych. Dodatkowo rozproszenie kompetencji między instytucjami powoduje wysokie koszty koordynacyjne i wydłuża proces wdrożeń. Z kolei istniejące regulacje są oceniane jako niespójne i nieprzejrzyste, co zmusza małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) do nadmiernej ostrożności i rezygnacji z projektów. Barierą jest również brak infrastruktury testowej i zamówień pilotażowych, co utrudnia walidację nowych technologii.

W podsumowaniu eksperci rekomendują powiązanie finansowania B+R z planami modernizacji armii, stworzenie międzyresortowego mechanizmu koordynacji, uproszczenie przepisów oraz rozwój infrastruktury testowej. Postulują także opracowanie map drogowych wskazujących realne potrzeby armii oraz ułatwienie dostępu do procedur dla mniejszych firm. (PAP)

lt/ zan/