Wraz ze sprowadzoną z Krakowa kością Chrobrego w Złotej Kaplicy wyeksponowany został relikwiarz z kością Rychezy, pierwszej polskiej królowej, żony Mieszka II. Kości królewskie goszczą w poznańskiej świątyni tylko przez jeden dzień.

Bolesław Chrobry został królem w 1025 roku, a jego koronacja mogła się odbyć w Wielkanoc, 18 kwietnia. Zmarł 17 czerwca 1025 roku. Jego synowa, Rycheza, żona Mieszka II, została koronowana wraz z mężem najpewniej 25 grudnia 1025 roku.

Bolesław Chrobry był pochowany w poznańskiej katedrze. W Złotej Kaplicy mieści się sarkofag, w którym mają się znajdować szczątki Chrobrego i Mieszka I. Informacja o pochówku pierwszego króla w poznańskiej świątyni została po raz pierwszy zapisana przed 1300 rokiem, a tradycja sięga prawdopodobnie lat 30. XIII wieku.

Poznańska katedra jest najstarszą w kraju nekropolią królewską. Spoczywają w niej przedstawiciele dynastii Piastów, od Mieszka I po Przemysła II. W XIX wieku mauzoleum pierwszych Piastów stała się Złota Kaplica.

Nagrobek króla Bolesława Chrobrego został ufundowany w XIV wieku. Stał w katedrze poznańskiej i przetrwał do XVIII stulecia, do czasu pożaru i katastrofy budowlanej w świątyni. Część królewskich szczątków pozyskał na początku XIX wieku kolekcjoner pamiątek narodowych Tadeusz Czacki. Kość palca trafiła później do kolekcji biskupa krakowskiego Jana Pawła Woronicza. Z badań radiowęglowych prof. Marka Krąpca z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie wynika, że wiek kości odpowiada czasom życia monarchy.

– Jest to niewątpliwie jeden z nielicznych artefaktów, który wiązany jest bezpośrednio z osobą naszego pierwszego króla, Bolesława Chrobrego. Przeprowadzone badania antropologiczne potwierdziły, że jest to duży palec stopy i w 100 procentach ludzka kość. Rok 1025 jako data śmierci władcy oraz wynik datowania laboratoryjnego tego paliczka pięknie spinają nam wszystko w spójną całość – powiedziała w środę PAP dyrektorka PAN Biblioteki Kórnickiej, prof. dr hab. Magdalena Biniaś-Szkopek.

Jak podkreśliła, Bolesław Chrobry, koronując się, wprowadził państwo piastowskie na arenę międzynarodową.

– Stał się oficjalnie władcą równym władcom zachodniej Europy z kręgu chrześcijańskiego. To jeszcze szerzej niż chrzest otworzyło drogę całej cywilizacji chrześcijańskiej, na bazie której rozwijała się cała Polska. Bolesław Chrobry tworzył zręby państwa polskiego i różnymi sposobami je jednoczył. Dzisiaj, kiedy żyjemy w okresie różnych wewnętrznych konfliktów, przypominanie o tym działaniu ma ogromne znaczenie – dodała prof. Biniaś-Szkopek.

By zobaczyć królewskie szczątki, w środę przed południem w katedrze pojawiło się wiele osób, w tym turyści z kraju i zagranicy. W Złotej Kaplicy modlił się przy nich metropolita poznański abp Zbigniew Zieliński. W czwartek relikwiarzyk z kością Bolesława Chrobrego powróci do Krakowa, a ten z fragmentem żebra, który umieszczony w srebrnym relikwiarzu powróci do opactwa benedyktyńskiego w Tyńcu.

– Okres romantyzmu po upadku Rzeczypospolitej to czas zwrotu ku przeszłości, a także początki muzealnictwa i kolekcjonowania narodowych pamiątek. Celował w tym m.in. Tadeusz Czacki. On w roku 1801 pozyskał od kapituły katedry poznańskiej kość czaszki Bolesława Chrobrego, dwa kręgi z kręgosłupa króla i właśnie ten palec. Od roku 1818 relikwiarzyk z kością znajdował się w pałacu biskupów krakowskich, gdzie biskup Jan Paweł Woronicz zgromadził ogromną kolekcję bardzo czcigodnych pamiątek narodowych – wyjaśnił prof. Mieczysław Rokosz z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Ekspozycji towarzyszy konferencja naukowa „Kości królewskie” z udziałem badaczy z całej Polski. Prof. Marek Krąpiec został zaproszony, by przedstawić wyniki datowania fizykochemicznego kości króla. Do omówienia tematu ewentualnych badań genetycznych, które mogłyby wnieść nową jakość do poznania dziejów dynastii, zaproszony został prof. Marek Figlerowicz z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN.

– Ubiegły rok tysiąclecia koronacji Bolesława Chrobrego zainicjował wiele wydarzeń, a to jest jedno z nich. Pobudził jeszcze bardziej środowiska naukowe i historyczne, reprezentujące różne dziedziny, bo mówimy tutaj o badaniu relikwii przy pomocy najnowocześniejszych technik. Cieszymy się bardzo, że ten jubileusz jest tak inspirujący i trwa nadal w kolejnych przedsięwzięciach – powiedział metropolita poznański abp Zbigniew Zieliński.

Wieczorem w katedrze odbędzie się uroczysta msza, podczas której zabrzmi utwór Jakuba Polaczyka „Lament in Memory of the King Bolesław the Brave”. Po niej nastąpi wykonanie „Ordo Coronationis” – dzieła kompozytora Norberta Paleja i dr. Pawła Figurskiego z Instytutu Sztuki PAN, stanowiącego próbę muzycznej rekonstrukcji liturgii koronacyjnej z 1025 roku. Światowa premiera tego utworu odbyła się 3 listopada 2025 roku w Carnegie Hall w Nowym Jorku.

Organizatorem wydarzenia jest Polska Akademia Nauk Biblioteka Kórnicka, a patronat honorowy nad konferencją objął abp Zbigniew Zieliński.

Złota Kaplica została urządzona w XIX wieku jako mauzoleum pierwszych władców Polski. Komitet budowy kaplicy powstał pod przewodnictwem hrabiego Edwarda Raczyńskiego z inicjatywy biskupa Teofila Wolickiego. Prace budowlane prowadzono w latach 1836–1837 według projektu Franciszka Lanciego, a bogate wyposażenie w stylu bizantyjskim kompletowano w kolejnych latach. (PAP)

rpo/ zan/