Planetoidy, inaczej zwane asteroidami, to skalne obiekty kosmiczne mniejsze od planet, nie będące księżycami planet ani kometami. Na początku 2026 roku astronomowie znali już 1,4 miliona planetoid. Większość z nich krąży wokół Słońca pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza w tzw. głównym pasie planetoid.

Aby popularyzować wiedzę na temat planetoid i zagrożeń z nimi związanych, został ustanowiony Międzynarodowy Dzień Planetoid (ang. International Asteroid Day). Jako datę wybrano 30 czerwca, bowiem właśnie tego dnia 1908 roku nastąpiła katastrofa tunguska, czyli uderzenie obiektu kosmicznego w środkowej Syberii. Prawdopodobnie nad tajgą eksplodowała wtedy planetoida.

Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych postanowiło 6 grudnia 2016 roku o ustanowieniu Międzynarodowego Dnia Planetoid. Pomysłodawcami były trzy osoby: Grigorij Richters, (filmowiec, dyrektor operacyjny Fundacji B612 Danica Remy), Rusty Schweickart (astronauta misji Apollo 9) oraz Brian May (gitarzysta zespołu Queen, który studiował fizykę i obronił pracę doktorską z astronomii). Pomysł poparło wielu naukowców, inżynierów i astronautów.

Na międzynarodowej stronie wydarzenia można znaleźć informacje o kilkudziesięciu wydarzeniach organizowanych w różnych krajach. W przypadku Polski instytucje astronomiczne zapraszają m.in. do Krakowa, Olsztyna, Poznania i Szczecin.

Do Krakowa zaprasza Uniwersytet Jagielloński. Wydarzenia zorganizują Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ oraz Obserwatorium Astronomiczne UJ. W programie będą prelekcje popularnonaukowe, warsztaty przetrwania na Marsie, wieczorne zwiedzanie obserwatorium, obserwacje nieba, a także przejazd zabytkowym autobusem (Jelcz RTO 272 MEX). Obowiązuje wcześniejsza rejestracja udziału w wydarzeniu.

Z kolei Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne zaprasza w dniach 28-30 czerwca na zwiedzanie obserwatorium poświęcone tematycznie planetoidom. Będzie można zobaczyć wystawę, pracownię, meteoryty i dowiedzieć się więcej o planetoidach.

W Poznaniu, gdzie Instytut Obserwatorium Astronomiczne UAM specjalizuje się w badaniach planetoid, odbędzie się wkrótce międzynarodowa konferencja naukowa Asteroids, Comets, Meteors ACM 2026. Jej przebieg zaplanowano na 6-10 lipca. Dla szerszej publiczności przygotowano wykłady otwarte 6 lipca i 8 lipca w budynku obserwatorium oraz transmitowane na YouTube.

Natomiast w Szczecinie na wydarzenia zaprasza Morskie Centrum Nauki. Będą specjalne pokazy w planetarium poświęcone planetoidom (352214) Szczecin oraz (805997) Wolszczan. Wydarzenie zatytułowano „Gorące lato na szczecińskim niebie, albo między asteroidami” odbędzie się 4 i 5 lipca. (PAP)

cza/ zan/