Najnowsze badania nie są zaskoczeniem. Już wcześniejsze obserwacje sugerowały, że zdrowe odżywianie się korzystnie wpływa na stan mózgu, a także zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz cukrzycy.

Tym razem badaniami objęto 1865 dorosłych osób w wieku co najmniej 60 lat, które w chwili ich rozpoczęcia nie miały żadnych objawów demencji. Uczestnicy wypełniali kwestionariusz dotyczące tego, jak się odżywiają. Badano także w ich krwi biomarkery wskazujące na rozwój choroby Alzheimera oraz innych uszkodzeń mózgu. Obserwacje trwały 15 lat.

Wykazano, że dieta przeciwzapalna znacząco zmniejsza ryzyko demencji, nawet u osób z wysokim we krwi poziomem biomarkera o nazwie p-tau217 (fosforylowane białko tau 217). Jest to kluczowy biomarker wczesnego wykrywania zmian sprzyjających rozwojowi choroby Alzheimera. Osoby z tym markerem, które ściśle przestrzegały zasad tej diety, były o 29 proc. mniej narażone na demencję. Podobne zmniejszenie ryzyka wykazano także u osób z dwoma tego typu biomarkerami.

Dieta przeciwzapalna polega przede wszystkim na spożywaniu jak najmniej przetworzonej żywności, bogatej w antyoksydanty oraz kwasy tłuszczowe omega-3. Takie odżywianie się obniża stan zapalny w organizmie, sprzyjający różnym schorzeniom, zarówno sercowo-naczyniowym, jak i chorobom mózgu.

Dieta taka nie jest ściśle określona, polega przede wszystkim na przestrzeganiu ogólnych zaleceń. Chodzi o to by spożywać jak najwięcej warzyw i owoców, tłustych ryb (łosoś, makrela, sardynki i śledź), orzechów, roślin strączkowych, pełnoziarnistych produktów zbożowych (kasza gryczana, pęczak, płatki owsiane i ryż brązowy) oraz tłuszczy roślinnych – oliwę z oliwek, awokado i orzechy.

Trzeba jednocześnie unikać żywności wysokoprzetworzonej, w tym fast foodów, mięsa czerwonego i jego przetworów, alkoholu i napojów słodzonych, a także cukru i słodyczy. Dieta przeciwzapalna jest zatem zbliżona do diety śródziemnomorskiej oraz innych diet, w których dominują produkty roślinne, ryby oraz korzystne dla zdrowia tłuszcze.

Stan zapalny jest zwykle związany z reakcją układu odpornościowego na infekcje, ale także na toksyny i urazy (np. stłuczenia). Gdy jest krótkotrwały (ostry) pomaga w walce z chorobą i zaburzeniami, jednak kiedy przejdzie w stan przewlekły, nawet gdy jest niewielki, sprzyja chorobom przewlekłym. Może go wywołać przewlekły stres, niewłaściwa dieta oraz otyłość.

Zamiana diety, jak również stylu życia, może przynajmniej obniżyć stan zapalny w organizmie. Poza zdrowym odżywianiem się pomaga zwiększenie aktywności fizycznej oraz stosowanie technik relaksacyjnych. Jeśli tego nie zrobimy, nawet niskiej aktywności stan zapalny, lecz utrzymujący się przez wiele lat, sprzyja uszkodzeniom naczyń krwionośnych, które mogą doprowadzić do rozwoju choroby wieńcowej, zawału serca, udaru mózgu lub demencji.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

zbw/ agt/