Zakażenie wywołane przez wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) przekazywane jest drogą płciową i jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych infekcji. – Szacuje się, że 50-60 proc. mężczyzn i kobiet zostanie zakażonych HPV przynajmniej raz w życiu – wskazała dr Ilona Małecka z Katedry i Zakładu Profilaktyki Zdrowotnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu.

Specjalistki mówiła o tym podczas konferencji prasowej „Gotowi na sezon”, poświęconej zakażeniom sezonowym. Zaznaczyła jednak, że o zakażeniu HPV warto wspomnieć z okazji rozpoczęcia roku szkolnego, gdyż przeciwko temu groźnemu wirusowi można się zaszczepić w szkole. Wystarczy, że taką chęć wyrażą rodzice. Szczepienie, które jest bezpłatne, zapewnia najlepszą ochronę przed tym zakażeniem. Powinno być wykonane u chłopców i dziewcząt przed 14. rokiem życia, gdyż wtedy daje najlepsze efekty.

– Polska ma wciąż jeden z najwyższych w Europie wskaźników zachorowalności i umieralności z powodu raka szyjki macicy u kobiet – powiedziała specjalistka. Zaznaczyła, że zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego może doprowadzić także do wielu innych groźnych nowotworów u obu płci, takich jak rak odbytu, jamy ustnej i gardła, a także prącia u mężczyzn i sromu oraz pochwy u kobiet. W sumie HPV odpowiada rocznie za około 6 tys. zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce. – Dlatego jest to temat zarówno dla dziewcząt, jak i chłopców – stwierdziła dr Małecka.

Strategia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) eliminacji raka szyjki macicy zakłada zaszczepienie 90 proc. dziewcząt do 2030 r. Polskie zamierzenia są nieco skromniejsze – Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada zaszczepienie do 2028 r. 60 proc. docelowej populacji. Jednak nawet ten cel będzie trudno zrealizować, gdyż szacuje się, że ogólny poziom zaszczepienia przeciwko HPV we wszystkich rocznikach młodzieży nie przekracza u nas 17-18 proc. Jedynie w najstarszych rocznikach objętych programem bezpłatnych szczepień przeciwko HPV sięga ona 34 proc. Dla porównania: w Wielkiej Brytanii wskaźnik ten sięga 85 proc., a w Portugalii aż 91 proc.

Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych liczą na to, że wraz z nowym rokiem szkolnym zwiększy się odsetek nastolatków zaszczepionych przeciwko HPV. „Europejskie dane pokazują, że model szkolny generuje wskaźniki zaszczepienia na poziomie od 46 proc. do nawet 93 proc., w porównaniu do zaledwie 40-50 proc. w przypadku szczepień realizowanych wyłącznie w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej – przekonują specjaliści OPZChI w informacji przekazanej PAP.

Z badania „Polki i Polacy o szczepieniach przeciw HPV” opublikowanego w grudniu 2025 roku wynika, że według 68 proc. ankietowanych właśnie szkoła powinna umożliwiać organizację szczepień, ułatwiając tym samym dostęp do profilaktyki zdrowotnej. Eksperci OPZCI wskazują jednak, że sam dostęp to nie wszystko. Ogromnym wyzwaniem pozostaje nadal edukacja, gdyż aż jedna czwarta treści na temat wirusa HPV w mediach społecznościowych to wprowadzająca w błąd dezinformacja.

– Najlepsze ochrona to szczepienie przeciwko HPV wykonane we właściwym wieku, zanim jeszcze nastolatek zatknie się z chorobą – uważa dr Ilona Małecka. Bezpłatne szczepienia wykonywane są u dzieci i młodzieży od 9. do 14. roku życia, gdyż w tej grupie wiekowej badania kliniczne wykazują najlepszą odpowiedź immunologiczną. Zaleca się podanie dwóch dawek preparatu w odstępie od 6. do 12. miesięcy, gwarantujących największą ochronę przez zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego.

Zbigniew Wojtasiński (PAP)

zbw/ agt/