W nocy ze środy na czwartek będziemy mogli obejrzeć całkowite zaćmienie Księżyca. Pokaz z tej okazji organizuje Centrum Astronomiczne PAN http://www.camk.edu.pl/ w Warszawie.

SKĄD BIORĄ SIĘ ZAĆMIENIA

Zaćmienia Słońca i Księżyca zawdzięczamy kilku czynnikom. Przede wszystkim Ziemia znajduje się w takiej odległości od Słońca, a Księżyc w takiej odległości od Ziemi, że rozmiary kątowe obu ciał na naszym niebie są porównywalne.

Drugi ważny czynnik to niewielkie nachylenie orbity Księżyca do płaszczyzny ruchu orbitalnego Ziemi (ekliptyki).

Gdyby nachylenie to było równe zeru, zaćmienie Księżyca występowałoby podczas każdej pełni, a podczas każdego nowiu mielibyśmy zaćmienie Słońca. Nachylenie to wynosi jednak pięć stopni, przez co na zaćmienia musimy czekać dłużej niż pół miesiąca.

W momencie gdy tarcza Księżyca zakrywa na niebie Słońce, mamy do czynienia z zaćmieniem Słońca.

Zaćmienie Księżyca ma trochę inne cechy. Zawdzięczamy je temu, że Księżyc świeci światłem odbitym od Słońca. Jeśli coś przysłoni to światło, to blask Księżyca maleje. Tym czymś w przypadku zaćmień Księżyca jest nasza Ziemia. W trakcie zaćmienia Srebrny Glob chowa się po prostu w cień Ziemi, która blokuje dopływ do niego promieni świetlnych.

CZERWONA POŚWIATA

Zaćmienia Księżyca mogą być różnego typu. Najciekawsze jest zaćmienie całkowite, gdy nasz naturalny satelita chowa się całkowicie w cień Ziemi. Gdyby Ziemia nie miała atmosfery, szanse dostrzeżenia Księżyca podczas zaćmienia byłyby zerowe.

Tak jednak nie jest, bowiem w trakcie fazy całkowitego zaćmienia do tarczy Księżyca docierają promienie słoneczne ugięte w ziemskiej atmosferze. Dzięki temu Srebrny Glob świeci słabiutkim czerwonym światłem.

PRZEBIEG ZAĆMIENIA

Takie właśnie zaćmienie będziemy mogli obserwować w nocy ze środy na czwartek. Całe zjawisko zacznie się o godzinie 2.06, gdy Księżyc zacznie wchodzić w półcień. Ta część zjawiska nie jest jednak efektowna, ponieważ przejawia się tylko lekkim osłabieniem blasku Srebrnego Globu.

Najciekawsze efekty zaczną się o 3.14, kiedy to tarcza naszego naturalnego satelity zacznie chować się w cień Ziemi. Pogrąży się ona w nim całkowicie o 4.23.

Faza maksymalna wystąpi o 5.04, koniec zaćmienia całkowitego - o 5.45, koniec zaćmienia częściowego - o 6.54, a wyjście Księżyca z półcienia - o 8.03. Końcówki zaćmienia nie będzie dane nam podziwiać, ponieważ Księżyc zajdzie za horyzont o 7.39.

Pomimo niewygodnej pory warto rzucić okiem na to zaćmienie, gdyż na następne zjawisko tego typu widoczne z Polski przyjdzie nam czekać aż 2,5 roku.

Chętni do uwiecznienia zjawiska na kliszy lub w formie cyfrowej powinni wykorzystać aparaty wyposażone w teleobiektywy o ogniskowych od 200 do 2000 mm.

Warto dodać, że do podziwiania zaćmienia nie jest potrzebny żaden specjalistyczny sprzęt, ponieważ będzie ono doskonale widoczne gołym okiem.

***

Pokaz w Centrum Astronomicznym PAN rozpocznie się 28 października o 3 w nocy i będzie miał miejsce na tarasie Centrum przy ul. Bartyckiej 18. Księżyc będzie można obejrzeć za pomocą 20-cm teleskopu Celestron Nexstar 8GPS.

PAP - Nauka w Polsce, Arkadiusz Olech

26 października 2004