Badacze z Centre for Addiction and Mental Health związanego z University of Toronto (Kanada) na łamach pisma „EBioMedicine” (DOI 10.1016/j.ebiom.2026.106339) informują o odkryciu, które może wyjaśnić objawy tzw. długiego Covid.

Długi Covid (long Covid) to zespół objawów utrzymujących się lub pojawiających ponad 3 miesiące po zakażeniu wirusem SARS-CoV-2, trwających minimum 2 miesiące, których nie można wyjaśnić inną chorobą.

Naukowcy przypominają, że przypadłość dotyka ok. 5 proc. ludzkiej populacji i nie jest obecnie znana odpowiednia metoda leczenia. Ich zdaniem brak motywacji, zmęczenie, spowolnione ruchy, tzw. mgła mózgowa, zaburzenia pamięci czy obniżony nastrój mają związek z uszkodzeniem działającego w mózgu systemu dopaminowego.

W nowym badaniu, z pomocą pozytronowej tomografii emisyjnej sprawdzili działanie dopaminy w mózgach osób zdrowych oraz cierpiących właśnie na długi Covid.

W grupie osób chorych stwierdzili istotnie zmniejszoną gęstość zakończeń nerwowych wydzielających dopaminę we wszystkich głównych obszarach prążkowia, czyli struktury mózgu odgrywającej kluczową rolę w motywacji, ruchu i myśleniu.

Zmiany w prążkowiu brzusznym wiązały się z większą utratą motywacji, w grzbietowej części skorupy – ze spowolnieniem ruchów, a w obszarze jądra ogoniastego i skorupy – z zaburzeniami pamięci.

– Nasze ustalenia dostarczają przekonujących dowodów na to, że długi Covid wiąże się z utratą neuronów uwalniających dopaminę – mówi dr Jeffrey Meyer z CAMH, główny autor badania.

– Dobrze wiadomo, że tego rodzaju uszkodzenie powoduje objawy takie jak brak motywacji i spowolnienie ruchowe, a w innych chorobach neurologicznych może przyczyniać się do trudności z pamięcią. Nasze wyniki sugerują, że podobny proces zachodzi w długim Covid – wyjaśnia.

Wcześniejsze badania tego zespołu pokazały, że u osób z długim Covid utrzymują się wzmożone stany zapalne w mózgu, w szczególności w neuronach uwalniających dopaminę.

– Wiemy, że stan zapalny może uszkadzać neurony dopaminowe. Nasze wcześniejsze badania wykazały wysoki poziom stanu zapalnego w tych rejonach, natomiast to badanie dostarcza bezpośrednich dowodów, że marker neuronów dopaminowych jest obniżony w tych samych obszarach i że ta utrata koreluje z objawami pacjentów – mówi dr Meyer.

Odkrycie może otworzyć drogę do nowych terapii – uważają naukowcy.

Dodają, że wcześniej koncentrowano się głównie na zapaleniach i reakcjach układu odpornościowego.

– Wyniki te wskazują, że długi Covid jest przynajmniej częściowo zaburzeniem układu dopaminowego mózgu. Sugeruje to, że obiecującym podejściem może być wykorzystanie leków zwiększających aktywność neuronów uwalniających dopaminę, w tym prekursorów dopaminy oraz inhibitorów jej metabolizmu – twierdzi badacz.

Naukowcy planują już rozpoczęcie badania klinicznego sprawdzającego terapię oddziałującą na układ dopaminowy, z nadzieją na poprawę pamięci, a także zmniejszenie zmęczenia i zwiększenie motywacji.

– Od pięciu lat szukam odpowiedzi na pytanie, co się ze mną stało po tym, jak w 2021 r. zachorowałam na Covid. Była to druzgocąca utrata życia, jakie miałam i osoby, którą byłam wcześniej. Badania dr. Meyera dają nadzieję. Potwierdzają też to, co osoby cierpiące na długi Covid zawsze wiedziały – długi Covid jest realny, a jego skutki są niszczące – mówi Susan Deuville, doradczyni dr. Meyera ds. badań z perspektywy osób z doświadczeniem choroby.

Marek Matacz (PAP)

mat/ agt/